Thuế khoán cũ và tự kê khai mới khác nhau thế nào?
Từ 01/01/2026, theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, toàn bộ hơn 5 triệu hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang tự kê khai theo doanh thu thực tế. Đây là thay đổi lớn nhất trong quản lý thuế hộ kinh doanh từ trước đến nay.
Nhiều chủ quán lo lắng: "Chuyển sang kê khai thì đóng thuế nhiều hơn hay ít hơn?" Bài viết này sẽ so sánh chi tiết và tính toán cụ thể để bạn yên tâm.
Thuế khoán (trước 2026) hoạt động như thế nào?
Trong hệ thống thuế khoán, cơ quan thuế sẽ ước tính doanh thu cho quán của bạn dựa trên vị trí, ngành nghề, quy mô... rồi ấn định mức thuế cố định mỗi tháng/quý. Dù tháng đó bán được nhiều hay ít, bạn vẫn đóng cùng một mức thuế.
Công thức cũ: Thuế = Doanh thu ước tính × Tỷ lệ thuế
Các khoản phải nộp trước 2026:
- Lệ phí môn bài: 300.000đ - 1.000.000đ/năm (tùy doanh thu)
- Thuế GTGT: 3% trên doanh thu (ngành ăn uống)
- Thuế TNCN: 1,5% trên doanh thu (ngành ăn uống)
- Ngưỡng miễn thuế: Doanh thu ≤ 100 triệu/năm
- Thuế tính trên toàn bộ doanh thu (không được trừ ngưỡng)
Tự kê khai (từ 2026) có gì khác?
Trong hệ thống mới, hộ kinh doanh tự xác định doanh thu thực tế và kê khai theo quý. Thuế được tính trên phần doanh thu vượt ngưỡng 500 triệu, không phải trên toàn bộ.
Công thức mới: Thuế = (Doanh thu thực tế − 500 triệu) × Tỷ lệ thuế
Các thay đổi quan trọng từ 2026:
- Lệ phí môn bài: MIỄN 100% (NQ 198/2025/QH15)
- Thuế GTGT: 3% (ngành ăn uống) − chỉ tính phần vượt 500 triệu
- Thuế TNCN: 1,5% (ngành ăn uống) − chỉ tính phần vượt 500 triệu
- Ngưỡng miễn thuế: Doanh thu ≤ 500 triệu/năm (gấp 5 lần cũ!)
- Thuế tính trên phần vượt ngưỡng (được trừ 500 triệu trước khi tính)
Bảng so sánh tổng quan
| Tiêu chí | Thuế khoán (cũ) | Tự kê khai (2026) |
|---|---|---|
| Cơ sở tính thuế | Doanh thu ước tính (cơ quan thuế ấn định) | Doanh thu thực tế (tự kê khai) |
| Ngưỡng miễn thuế | 100 triệu/năm | 500 triệu/năm |
| Cách tính | DT × tỷ lệ thuế | (DT − 500tr) × tỷ lệ thuế |
| Lệ phí môn bài | 300K − 1 triệu/năm | Miễn 100% |
| Tỷ lệ thuế F&B | 4,5% (3% GTGT + 1,5% TNCN) | 4,5% (giữ nguyên) |
| Kỳ kê khai | Theo năm (cố định) | Theo quý (linh hoạt) |
| Tính linh hoạt | Cố định − mùa thấp điểm vẫn đóng đều | Theo thực tế − tháng ít khách đóng ít hơn |
| Yêu cầu | Không cần ghi chép | Ghi chép doanh thu, kê khai quý |
3 ví dụ thực tế: Quán bạn tiết kiệm bao nhiêu?
Ví dụ 1: Quán cafe nhỏ − Doanh thu 400 triệu/năm
| Thuế khoán (cũ) | Tự kê khai (2026) | |
|---|---|---|
| Lệ phí môn bài | 500.000đ | 0đ |
| Thuế GTGT + TNCN | 400tr × 4,5% = 18.000.000đ | 0đ (DT < 500tr) |
| Tổng thuế/năm | 18.500.000đ | 0đ |
| → Tiết kiệm 18,5 triệu đồng/năm! (giảm 100%) | ||
Ví dụ 2: Quán phở − Doanh thu 900 triệu/năm
| Thuế khoán (cũ) | Tự kê khai (2026) | |
|---|---|---|
| Lệ phí môn bài | 1.000.000đ | 0đ |
| Thuế GTGT + TNCN | 900tr × 4,5% = 40.500.000đ | (900tr − 500tr) × 4,5% = 18.000.000đ |
| Tổng thuế/năm | 41.500.000đ | 18.000.000đ |
| → Tiết kiệm 23,5 triệu đồng/năm! (giảm 57%) | ||
Ví dụ 3: Nhà hàng − Doanh thu 2 tỷ/năm
| Thuế khoán (cũ) | Tự kê khai (2026) | |
|---|---|---|
| Lệ phí môn bài | 1.000.000đ | 0đ |
| Thuế GTGT + TNCN | 2 tỷ × 4,5% = 90.000.000đ | (2 tỷ − 500tr) × 4,5% = 67.500.000đ |
| Tổng thuế/năm | 91.000.000đ | 67.500.000đ |
| → Tiết kiệm 23,5 triệu đồng/năm! (giảm 26%) | ||
Ai được lợi nhiều nhất?
Theo ước tính, khoảng 90% hộ kinh doanh sẽ được hưởng lợi từ chính sách mới. Cụ thể:
- Quán nhỏ (DT dưới 500 triệu): Lợi nhất! Miễn thuế hoàn toàn, tiết kiệm toàn bộ số thuế phải đóng trước đây.
- Quán vừa (DT 500 triệu − 3 tỷ): Giảm đáng kể nhờ được trừ 500 triệu trước khi tính thuế và miễn lệ phí môn bài.
- Quán lớn (DT trên 3 tỷ): Vẫn tiết kiệm nhờ trừ ngưỡng 500 triệu, nhưng phải thực hiện kế toán như doanh nghiệp nhỏ.
5 lợi ích "ẩn" mà nhiều chủ quán chưa biết
1. Tháng ế trả ít hơn: Khác với thuế khoán cố định cả năm, kê khai theo quý giúp bạn đóng thuế đúng theo doanh thu thực tế. Mùa mưa ít khách? Đóng ít hơn!
2. Không bị ấn định cao hơn thực tế: Với thuế khoán, nhiều quán bị cơ quan thuế ước tính doanh thu cao hơn thực tế. Bây giờ bạn tự khai, tự chịu trách nhiệm.
3. Dễ vay vốn ngân hàng hơn: Khi có sổ sách doanh thu rõ ràng, ngân hàng dễ dàng đánh giá năng lực tài chính và phê duyệt khoản vay mở rộng kinh doanh.
4. Chuẩn bị sẵn nếu muốn lên doanh nghiệp: Quy trình ghi chép, kê khai giúp bạn đã quen với cách vận hành của doanh nghiệp, thuận lợi khi muốn chuyển đổi mô hình.
5. Không bị xử lý hồi tố: Theo Cục Thuế, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xử lý hồi tố nghĩa vụ thuế khoán từ 2025 trở về trước.
Vậy đổi lại, mình phải làm gì thêm?
Chính sách mới có lợi hơn, nhưng đổi lại bạn cần thực hiện một số việc:
- Ghi chép doanh thu hàng ngày: Bằng sổ tay, Excel, hoặc phần mềm quản lý bán hàng
- Kê khai thuế theo quý: Qua eTax Mobile hoặc hệ thống kê khai online (miễn phí)
- Mở tài khoản ngân hàng riêng: Tách biệt tài khoản cá nhân và kinh doanh
- Lưu giữ hóa đơn, chứng từ: Để chứng minh doanh thu khi cần
Tất cả đều không mất phí và giúp bạn quản lý quán tốt hơn!
Câu hỏi thường gặp
Q: Tỷ lệ thuế có thay đổi không?
Không. Tỷ lệ thuế ngành ăn uống vẫn giữ nguyên: 3% GTGT + 1,5% TNCN = 4,5% tổng cộng. Điểm khác là cách tính: được trừ 500 triệu trước khi nhân tỷ lệ.
Q: Quán em doanh thu 500 triệu chẵn, đóng thuế không?
Không! Doanh thu ≤ 500 triệu/năm thì miễn cả thuế GTGT và TNCN. Bạn chỉ cần ghi chép doanh thu để chứng minh thuộc diện miễn thuế.
Q: Em sợ tự kê khai sai, bị phạt thì sao?
Năm 2026 là giai đoạn chuyển tiếp, cơ quan thuế ưu tiên hướng dẫn và không phạt nặng vi phạm lần đầu. Ngoài ra, eTax Mobile và cán bộ thuế địa phương sẽ hỗ trợ bạn kê khai từng bước.
Q: Doanh thu 500 triệu − 3 tỷ có 2 cách tính thuế, cách nào có lợi hơn?
Hộ kinh doanh nhóm này được chọn: (1) Thuế theo tỷ lệ doanh thu (đơn giản, phù hợp quán nhỏ), hoặc (2) Thuế 15% trên lợi nhuận nếu có đầy đủ hóa đơn chi phí đầu vào (phù hợp quán có chi phí nguyên liệu cao). Hãy tính cả hai rồi chọn cách có lợi hơn!
Q: Phần mềm quản lý có giúp gì cho việc kê khai không?
Có! Phần mềm tự động ghi nhận doanh thu mỗi đơn hàng, tổng hợp theo quý, xuất báo cáo sẵn sàng cho kê khai thuế. Không cần ngồi cộng sổ tay cuối quý.
👉 Trải nghiệm quanlycuahang.cloud − Phần mềm quản lý quán ăn tự động ghi doanh thu, sẵn sàng cho kê khai thuế 2026!
📅 Cập nhật: Tháng 2/2026 − Theo NQ 198/2025/QH15, Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, Luật Thuế TNCN 2025, TT 40/2021/TT-BTC